Havenbeveiliging onder de ISPS-code – samenwerking tussen overheid en technologie

Beveiliging in de haven: hoe overheid, technologie en private sector samenwerken onder de ISPS-code

De druk op havenbedrijven neemt toe. Fysieke inbreuken, insider threats, sabotage en digitale aanvallen vormen een toenemende uitdaging. Tijdens een recente webinar georganiseerd door Rombit Solutions kwamen drie cruciale partijen aan het woord: DG Scheepvaart (de federale autoriteit voor maritieme beveiliging), Bluefield Smart Access (software voor toegangsbeheer) en Bam Bormet (fabrikant van fysieke toegangsbarrières). Samen brachten ze een helder overzicht van de huidige dreigingen, regelgeving en technologische oplossingen voor Port Facility Security Officers (PFSO’s) en havenbedrijven in België.

Het wettelijk kader en de rol van DG Scheepvaart

Jonas Marks, coördinator bij DG Scheepvaart, gaf een duidelijke toelichting op het wettelijke kader dat de maritieme beveiliging in België regelt. De organisatie is verantwoordelijk voor de veiligheid van Belgische havens, schepen onder Belgische vlag, inkomende vaart naar Belgische havens en infrastructuur op de Noordzee. Onder de internationale ISPS-code (International Ship and Port Facility Security Code), voortgevloeid uit de nasleep van 9/11, zijn er strikte verplichtingen opgelegd aan havenfaciliteiten. België heeft deze verplichtingen vertaald in een nationale wet die sinds juni 2024 van kracht is.

Opvallend is dat deze wet binnenkort opnieuw wordt aangepast, onder andere om beter te kunnen inspelen op risico’s die zich verplaatsen naar het binnenland. De grote zeehavens zijn immers al sterk beveiligd, waardoor criminelen en andere ongewenste actoren hun aandacht verschuiven.

Concrete dreigingen in en rond de haven

Tijdens de presentatie werden meerdere soorten dreigingen besproken. Enerzijds zijn er fysieke inbreuken, zoals het overklimmen van hekken, het manipuleren van toegangsbadges of het ongeoorloofd betreden van terreinen. Anderzijds wordt er steeds vaker melding gemaakt van insider threats: havenarbeiders die bewust of onbewust informatie of toegang verschaffen aan criminelen.

Een groeiende bezorgdheid is sabotage, vooral gericht op kritieke infrastructuur zoals elektriciteitskabels en windparken. In het huidige geopolitieke klimaat wordt de haven van Antwerpen beschouwd als een potentieel doelwit voor buitenlandse inmenging. Daarom is het belangrijk dat ook sabotage door statelijke en niet-statelijke actoren meegenomen wordt in risicoanalyses.

Volgens Jonas Marks heeft de overheid hierbij vooral een adviserende en preventieve rol. Sancties zijn mogelijk, maar samenwerking met de private sector en havens is prioritair.

Portwatch: anoniem meldpunt voor verdachte situaties

Een opvallende ontwikkeling is de lancering van Portwatch in maart 2024. Dit meldpunt laat iedereen in en rond de Belgische havens (arbeiders, kantoorpersoneel, logistieke medewerkers en passanten) toe om op een anonieme en laagdrempelige manier verdachte situaties te melden. De meldingen gaan rechtstreeks naar de federale gerechtelijke politie en worden doorgegeven aan het juiste gerechtelijk arrondissement.

Het meldpunt, dat anoniem en veilig is bevonden na tests met ethische hackers, moet bijdragen aan een verhoogd bewustzijn en waakzaamheid in de havens. In een latere fase wil DG Scheepvaart ook meer terugkoppeling voorzien richting bedrijven, zodat PFSO’s beter geïnformeerd blijven over dreigingen in hun omgeving.

Softwarematige toegangscontrole: Bluefield Smart Access

Patrick Kastmeijer van Bluefield lichtte toe hoe hun software, Blue Entrance, havens ondersteunt bij het volledige proces van identiteits- en toegangsbeheer. In essentie zorgt de oplossing ervoor dat elk bezoek – of het nu een medewerker, contractor of bezoeker betreft – wordt geverifieerd, gevalideerd en gemonitord.

De software ondersteunt onder meer:
• Authentificatie via paspoortscan, QR-code of badge
• Veiligheidsinstructies vooraf met bijhorende test
• Koppeling met havenverbodlijsten (zoals Excel-import van overheidslijsten)
• Rolgebaseerde toegangsrechten tot specifieke zones
• Een extra validatielaag voor toegang tot kritieke ruimtes zoals serverruimtes

Belangrijk daarbij is dat de software flexibel en schaalbaar is. Bedrijven met meerdere locaties kunnen hun toegangsbeheer vanuit één applicatie centraliseren, zonder dat data per ongeluk gedeeld wordt tussen vestigingen. Ook autorisatierechten zijn strikt af te bakenen: een operationeel manager of IT-verantwoordelijke moet expliciet goedkeuring geven voor toegang tot hoogbeveiligde zones.

Fysieke toegang en perimeterbeveiliging: Ban Bormet

Philip van Bambermé van Ban Bormet gaf toelichting bij de fysieke beveiligingsoplossingen die zij aanbieden. Zijn bedrijf ontwikkelt en produceert al meer dan 50 jaar slagbomen, speedgates, tourniquets en andere doorgangscontrolesystemen – volledig afgestemd op de eisen van de ISPS-code.

Belangrijke punten die aan bod kwamen:
• Speedgates tot 12 meter breed, met snel open- en sluitmechanisme
• Hoogte tot 2,4 meter volgens ISPS-normering
• SAS-opstellingen (dubbele poorten) om voertuigen of voetgangers gecontroleerd binnen te laten
• Overklimbeveiliging, afscherming van techniek, en aanpasbare afwerkingen
• Aansturing via softwarepartners en integratoren zoals Rombit

Ban Bormet voorziet maatwerk, afhankelijk van de specifieke situatie op een terminal of site. De gemiddelde levertijd voor een op maat gemaakte speedgate bedraagt 10 à 12 weken, inclusief ontwerp en goedkeuring van de klant. Deze termijn is belangrijk om in acht te nemen bij implementatie na wetswijzigingen of inspecties.

Overgangsregelingen bij nieuwe regelgeving

Vanuit DG Scheepvaart werd duidelijk gemaakt dat nieuwe verplichtingen in de wetgeving steeds gepaard gaan met een realistische overgangsperiode. Bedrijven worden dus niet geacht om binnen enkele weken volledig compliant te zijn. Toch is het van belang om proactief de impact op infrastructuur en processen in kaart te brengen, zeker wanneer grote investeringen in toegangscontrole nodig zijn.

Besluit

Deze webinar maakte duidelijk dat havenbeveiliging anno 2025 veel verder gaat dan hekken en bewakingscamera’s. Het is een systeem waarin technologie, fysieke infrastructuur en menselijk gedrag samenkomen. Voor PFSO’s betekent dit een toenemende verantwoordelijkheid: niet alleen om te voldoen aan regelgeving, maar ook om preventief op te treden tegen moderne dreigingen.

De samenwerking tussen overheid, technologiebedrijven en fysieke beveiligingspartners is daarbij essentieel. Wie vandaag investeert in een geïntegreerde beveiligingsaanpak – van Portwatch en toegangssoftware tot dubbele speedgates – bouwt een weerbare havenfaciliteit die klaar is voor de toekomst.

Klaar om je havenfaciliteit veiliger en future-proof te maken?

Rombit Solutions begeleidt havenbedrijven en PFSO’s bij het integreren van slimme toegangscontrole, perimeterbeveiliging en overheidskoppelingen zoals havenverbodlijsten en Portwatch. Als ervaren integrator zorgen we voor een naadloze samenwerking tussen software, hardware en regelgeving – volledig afgestemd op jouw site en processen.

Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek of een demonstratie op maat. (De link naar de ISPS pagina)